Aan de slag met de leerstof

Hieronder vind je per module alles wat je moet kennen onderverdeeld in onderwerpen. Zo kan je zeker niks over het hoofd zien!

Wiskunde

Dit zijn stukken leerstof die je doorheen de 2de en 3de graad ziet in richtingen met minimum 5 à 6 uren wiskunde. In principe zie je bij wiskunde de verschillende onderwerpen doorheen de jaren terugkomen, telkens op een hoger niveau. Let op met stukken die je (door omstandigheden) enkel in de 2de graad zag, de vragen die je krijgt op het toelatingsexamen zijn wel degelijk van het niveau 3de graad.

Algebra

· Bewerkingen met reële getallen en rekenregels
· Rekenen met absolute waarden van reële getallen

· Rekenregels van machtsverheffing en logaritme
· Evenredigheid en omgekeerde evenredigheid
· Reële oplossingen van vierkantsvergelijkingen
· Veeltermen met reële coëfficiënten: bewerkingen, ontbinden in factoren van veeltermen in eenvoudige gevallen, veeltermvergelijkingen
· Stelsels vergelijkingen van de eerste graad met hoogstens drie onbekenden

Meetkunde

· Eigenschappen van driehoeken, vierhoeken en cirkels
·
 Omtrek en oppervlakte van driehoeken, vierhoeken en cirkels
· Vergelijkingen van rechten, parabolen en cirkels
· Snijpunten van rechten en cirkels, snijpunten van rechten en parabolen
· Het meten van hoeken in graden en radialen
· De goniometrische cirkel, goniometrische getallen van hoeken en van verwante hoeken
· Goniometrische getallen in functie van de lengten van zijden in een rechthoekige driehoek
· Goniometrische formules: grondformule, verdubbelingsformules

Analyse

· Veeltermfuncties, rationale functies, irrationale functies, goniometrische, cyclometrische, exponentiële en logaritmische functies (alle met een beperkte moeilijkheidsgraad) en eenvoudige bewerkingen met deze functies:

  • Eerste en tweede orde afgeleiden van bovenvermelde functies
  • Nulwaarden, tekenverloop, raaklijnen, stijgen en dalen, extrema, buigpunten en asymptotisch gedrag voor bovenvermelde functies

· Integratie:

  • Berekenen van primitieven en integralen via substitutie en partiële integratie
  • Berekenen van de oppervlakte van vlakke figuren beschreven door eenvoudige functies

Statistiek en kansberekening

· Telproblemen waarbij volgorde en herhaling al dan niet van belang zijn
·
 Relatieve frequentie en kans
· Kansen en voorwaardelijke kansen
· Statistische gegevens, centrum- en spreidingsmaten en grafische voorstellingen van statistische gegevens
· De normale verdeling als continu model bij data met een klokvormige frequentieverdeling
· Interpretatie bij een normale verdeling van relatieve frequentie als oppervlakte van een gepast gebied
.

Fysica

Dit zijn stukken leerstof die je doorheen de 2de en 3de graad ziet in richtingen met minimum 2 uren fysica. In tegenstelling tot andere vakken zie je bepaalde delen enkel in de 2de graad. De vragen die je krijgt op het toelatingsexamen zijn echter wel degelijk van het niveau 3de graad.

Optica

· Wetten van terugkaatsing en breking van licht aan vlakke grensoppervlakken, brekingswet van Snellius, brekingsindex
· Grenshoek, totale terugkaatsing
· De dunne bolle lens: beeldvorming (grafisch en kwantitatief verband tussen voorwerps-, beeld- en brandpuntsafstand)

Druk

· Het begrip drukte, eenheid Pascal
· Druk bij vaste stoffen
· Atmosferische druk
· Hydrostatische druk, totale druk in een vloeistof
· Beginsel van Pascal
· Archimedeskracht (m.i.v. drijven, zinken en zweven)

Gaswetten en warmteleer 

· Begrip temperatuur, absolute temperatuur Kelvin
· Gaswetten
· De ideale gaswet
· Toestandsveranderingen
· Warmtehoeveelheid, warmtecapaciteit, soortelijke warmtecapaciteit en de warmtebalans
· Smelten en stollen: soortelijke smeltwarmte
· Verdampen, soortelijke verdampingswarmte
· Het kookverschijnsel, condensatie

Elektrostatica

· Het begrip lading, eenheid: Coulomb
· Geleiders en isolatoren
· Elektrostatische inductie (geleiders), elektrostatische polarisatie (isolatoren)
· Wet van Coulomb
· Elektrische veldsterkte, eenheid N/C
· Homogeen en radiaal elektrisch veld
· Krachtwerking in een homogeen en radiaal elektrisch veld
· Krachtwerking tussen puntladingen (maximaal vier) in eenvoudige configuraties

· Resulterend elektrisch veld gegenereerd door een set van enkele puntladingen: richting, zin en grootte
· Potentiële energie van een geladen deeltje in een radiaal elektrisch veld
· Homogeen elektrisch veld (veldlijnenpatroon, elektrische veldsterkte, potentiële energie, verandering van kinetische energie van een vrije puntlading)

Elektrodynamica

· Elektrische stroomsterkte, eenheid ampère
· Spanning, eenheid volt
· Eenvoudige elektrische schakeling bestaande uit weerstanden en een batterij
· Ampère- en voltmeter
· Wet van Ohm, eenheid ohm
· Serieschakeling, parallelschakeling en gemengde schakeling van weerstanden:
· Vervangingsweerstand
· Serieschakeling, parallelschakeling en gemengde schakeling: stroom-, spanning- en vermogensverdeling
· Wet van Pouillet, resistiviteit
· Wet van Joule
· Eenheden van elektrische energie: joule, kWh

Elektromagnetisme

· Permanente magneten, magnetische polen
· Magnetisch veld en veldlijnen
· Magnetische veldsterkte: definitie, eenheid tesla
· Kracht op een stroomvoerende geleider in een magnetisch veld
· Magnetisch veld rond een rechte stroomvoerende geleider
· Magnetisch veld in en rond een lus en een solenoïde
· Magnetische veldsterkte rond een rechte stroomvoerende geleider en in een stroomvoerende spoel
· Kracht op een bewegende lading in een magnetisch veld
· Elektromagnetische inductieverschijnselen, inductiewet van Faraday, wet van Lenz (kwalitatief)

Kernfysica

· Atoommodel, kernmodel, atoomnummer, massagetal en ladingsgetal, isotopen
· Natuurlijke radioactiviteit: aard en eigenschappen van alfa-, bèta- en gammastraling
· Karakteristieke vervalprocessen van alfa-, bèta- en gammastraling
· Radioactief verval: halveringstijd, desintegratieconstante, activiteit: eenheid becquerel, vervalwet (uitgedrukt met e-macht)

Kinematica

· Rust en beweging, puntmassa, positie, afgelegde weg
· Eenparige rechtlijnige beweging
· Eenparige rechtlijnige versnelde beweging (ERVB) zonder en met beginsnelheid
· s(t), v(t) en a(t) van ERVB, alsook de corresponderende grafische voorstellingen
· Vrije val: valversnelling
· Verticale worp omhoog
· Onafhankelijkheid van de bewegingen bij een tweedimensionale beweging: horizontale worp

Dynamica

· Ontbinden van vectoriële grootheden volgens orthogonale assen
· Samenstellen van vectoriële grootheden in een vlak
· Traagheidsbeginsel

· Tweede wet van Newton, eenheid Newton
· Het onafhankelijkheidsbeginsel bij meerdere krachten op eenzelfde lichaam
· Actie en reactie
· Arbeid geleverd door een constante kracht die niet evenwijdig is met de verplaatsing
· Vermogen
· Grafische interpretatie van arbeid als oppervlakte onder de curve van de kracht als functie van de positie
· Arbeid geleverd door zwaartekracht
· Arbeid geleverd door de veerkracht
· Verband tussen arbeid en kinetische energie
· Wet van behoud van mechanische energie
· Gravitatiekracht
· Zwaartekracht, zwaarteveldsterkte, gewicht, potentiële energie
· Potentiële energie opgeslagen in een elastisch systeem
· Eenparige cirkelvormige beweging (ECB)
· Periode, frequentie, baansnelheid, hoeksnelheid van ECB
· Centripetaalkracht bij een ECB

Trillingen en golven

· Harmonische trilling: amplitude, periode en frequentie
· Wiskundige schrijfwijze en grafische voorstelling van harmonische trillingen: pulsatie, faseverschil
· Snelheid en versnelling van een harmonische trilling
· Massa-veer-systeem
· Energieomzetting bij een harmonische trilling
· Lopende golven: transversale en longitudinale golven
· Golfsnelheid, golflengte
· Bewegingsvergelijking van een lopende golf
· Staande golven: knopen, buiken, eigenfrequentie

Geluid

· Geluidsgolven: ontstaan, toonhoogte, geluidssterkte, toonklank
· Geluidsniveau, eenheid decibel, decibelschaal
· Geluidssnelheid

Informatie voor de vragen Fysica

Formules. Dit is het document dat je tot en met 2017 ook kreeg op het toelatingsexamen zelf. Van zodra er op de op de officiële website een nieuw document verschijnt, zal dit hier ook worden aangepast. Sowieso is het belangrijk dit goed op voorhand te bekijken én te gebruiken bij je oefeningen.

Leerstof 2de graad SO. Dit is een overzicht van de leerstof die je enkel in de 2de graad ziet.

Chemie

Dit zijn stukken leerstof die je doorheen de 2de en 3de graad ziet in richtingen met minimum 2 uren chemie per week. In principe zie je bij chemie de verschillende onderwerpen doorheen de jaren terugkomen, telkens op een hoger niveau. Let op met stukken die je (door omstandigheden) enkel in de 2de graad zag, de vragen die je krijgt op het toelatingsexamen zijn wel degelijk van het niveau 3de graad.

Basiskennis

· Zuivere stoffen, mengsels en scheidingsmethoden voor mengsels
· Enkelvoudige en samengestelde stoffen
· Symbolen van elementen en formules van stoffen
· Belangrijkste nomenclatuurregels van de anorganische chemie
· Belangrijke eigenschappen van anorganische stoffen
· Polaire en apolaire oplosmiddelen + invloed van het oplosmiddel op de oplosbaarheid
· Elektrolyten en niet-elektrolyten
· Oplosbaarheid van ionverbindingen in water (via oplosbaarheidstabel)
· Algemene begrippen i.v.m. chemische reacties: synthese, analyse (thermolyse, elektrolyse en fotolyse), exotherm (exergonisch of exo-energetisch) en endotherm (endergonisch of endo-energetisch), behoud van element en van massa
· Dissociatie van ionverbindingen en ionisatie van moleculaire elektrolyten in water
· Reactietypes: neerslag-, gasontwikkelings-, neutralisatie- en redoxreacties
· Reactievergelijkingen: stoffen- en essentiële ionenreactievergelijkingen

Atoomstructuur en periodiek systeem

· Atoommodellen van Dalton en Rutherford
· Elementaire deeltjes in een atoom, atoomnummer en massagetal
· Isotopen en hun symbolische notatie
· Atoommassa van een element en het verband met het % voorkomen van zijn natuurlijke isotopen
· Atoommodel van Bohr- Sommerfeld: hoofdniveau, subniveau, magnetisch niveau en elektronspin
· Orbitalen
· Elektronenconfiguraties van elementen op basis van de regels voor het opvullen van de subniveaus en van de magnetische niveaus (orbitalen)
· Periodiek systeem van de elementen: opbouwprincipe, perioden en groepen, analogie binnen de a-groepen

Chemische binding

· Karakteristieken van de ionbinding en van de covalente binding
· Intramoleculaire en intermoleculaire krachten (Vanderwaalskrachten, London-dispersiekrachten, dipoolkrachten en waterstofbruggen)
· Invloed van intermoleculaire krachten op kook- en smeltpunt
· Lewisformules van moleculen en van polyatomische ionen
· σ- en π-binding
· Bindingshoeken + ruimtelijke structuur van moleculen
· Elektronegatieve waarde (= elektronegativiteit) van atomen en polariteit van covalente bindingen
· Polariteit van moleculen op basis van de ruimtelijke structuur

Chemisch rekenen

· Constante (getal) van Avogadro en het begrip mol
· Berekeningen met dichtheid van stoffen en mengsels
· Procentuele samenstelling van een verbinding
· Molair volume van gassen en algemene gaswet
· Concentratie van oplossingen (massaprocent, volumeprocent, massa/volumeprocent, concentratie in g/L en mol/L) en omzettingen tussen de verschillende concentratie-uitdrukkingen
· Toepassingen op verdunnen van oplossingen
· Stoichiometrische berekeningen voor reacties met eventuele overmaat van een reagens

Chemische kinetiek

· Factoren die de snelheid van een reactie beïnvloeden
· Het botsingsmodel ter verklaring van de reactiesnelheid
· Energiediagram, reactie-energie, activeringsenergie en de invloed van een katalysator
· Uitdrukking van de gemiddelde en de ogenblikkelijke reactiesnelheid
· De snelheidsvergelijking voor reacties in een homogeen reactiemengsel en de orde van een reactie

Chemisch evenwicht

· Onderscheid tussen een aflopende reactie en een evenwichtsreactie
· Evenwichtsconcentraties en de evenwichtsconstante Kc
· Verschuiving van het chemisch evenwicht + Principe van Le Châtelier
· Vraagstukken i.v.m. chemisch evenwicht

Zuren en basen

· Zuur-basekoppels volgens Brönsted-Lowry
· Lonisatie van water, waterconstante (Kw)
· Zuur-basereacties in waterig midden
· Sterkte van zuren en basen: zuurconstante (Kz) en baseconstante (Kb), pKz en pKb
· Verband tussen [H3O+], [OH-], pH, pOH en Kw
· Werking en gebruik van zuur-base-indicatoren
· Berekening van de pH en de pOH van waterige oplossingen van sterke en zwakke zuren en basen
· Invloed van zouten op de pH van water (geen pH berekening)
· Bufferoplossingen: eigenschappen en samenstelling
· Titratie van een sterk zuur met een sterke base en van een sterke base met een sterk zuur

Redoxreacties

· Oxidatie, reductie, oxidator en reductor
· Oxidatiegetallen (= oxidatietrappen) van atomen in moleculen en ionen
· Verandering van oxidatiegetallen in redoxreacties
· Redoxkoppels
· Redoxvergelijkingen (zuur en basisch milieu): ionenreactievergelijkingen en stoffenreactievergelijkingen
· Toepassing van de spanningsreeks van metalen en niet-metalen
· Standaard reductiepotentiaal (= standaard redoxpotentiaal) en toepassing ervan
· Samenstelling, werking en spanning van een galvanisch element
· Samenstelling en werking van een elektrolysecel

Koolstofchemie

· Molecuulformules (brutoformules) en structuurformules van organische stoffen
· De begrippen lineair, vertakt, cyclisch, verzadigd, onverzadigd, functionele groep
· IUPAC-naamgeving en belangrijke eigenschappen van koolwaterstoffen (alkanen, alkenen, alkynen en cycloalkanen), halogeenalkanen, alcoholen, ethers, aminen, aldehyden, ketonen, carbonzuren, esters en amiden
· Ketenisomerie, plaatsisomerie, functie-isomerie, cis-transisomerie en optische isomerie
· Reactietypes in de koolstofchemie: substituties, eliminaties, addities, condensaties en polymerisaties (geen mechanismen)

IUPAC-naamgeving

Voor meer informatie verwijzen we naar volgende referenties:

1) F.C. Alderweireldt, H.J.T. Bos, R. Jorritsma, L. Maat, D. Tavernier ,Gids voor de IUPAC- nomenclatuur van organische verbindingen, 2010, uitgegeven door KNCV ism. KVCV, ISBN 978-90-71446-28-3

2) www.iupac.org --> zoekterm: nomenclature organic chemistry

Informatie voor de vragen Chemie

Informatiepagina Chemie

Periodiek systeem der elementen

Dit zijn documenten die je ook krijgt op het toelatingsexamen zelf. Bekijk deze dus goed op voorhand.

Biologie

Dit zijn stukken leerstof die je doorheen de 2de en 3de graad ziet in richtingen met minimum 2 uren Biologie per week. In principe zie je bij Biologie de verschillende onderwerpen doorheen de jaren terugkomen, telkens op een hoger niveau. Let op met stukken die je (door omstandigheden) enkel in de 2de graad zag, de vragen die je krijgt op het Toelatingsexamen zijn wel degelijk van het niveau 3de graad.

Concepten uit de biologie

De eukaryote cel: bouw en de functie van de celorganellen
· Lichtmicroscopische bouw van dier- en plantaardige cel
· Elektronenmicroscopische bouw van dier- en plantaardige cel:

  • bouw en functie van celorganellen en -structuren: kern, plastiden, mitochondriën, endoplasmatisch reticulum, Gogli-apparaat, lysosomen, ribosomen, celmembraam, cytoskelet (microfilamenten, microtubuli), centriolen, celwand, vacuole
  • eenheidsmembraan: bouw en functie
  • verschil tussen dier- en plantencel


· Uitwisseling van stoffen tussen cel en milieu:

  • passief transport: diffusie, osmose
  • actief transport: transport van stoffen tegen een concentratiegradiënt
  • endo- en exocytose

Stofwisseling en energetische omzettingen in de eukaryote cellen en organismen

  1. Chemische stoffen
  • Belang van mineralen en ionen (Na+ , K+ , Ca2+, Mg2+, PO3-4, Fe2+, Cl-)
  • Moleculaire bouw en functie van sachariden, lipiden, proteïnen, nucleïnezuren

 

  1. Energetische omzettingen in de cel
  • Celmetabolisme: cellulaire vertering, fotosynthese en aerobe en anaerobe celademhaling
  • Rol van enzymen
  • Rol van ATP

Erfelijke informatie

· DNA als codesysteem
· RNA en eiwitsynthese: transcriptie en posttranscriptionele wijzigingen (met inbegrip van splicing), translatie en posttranslationele wijzigingen
· Mutaties (puntmutaties, genmutaties, chromosoommutaties, genoommutaties) en de effecten op eiwitten en individuen
· Genregulatie: rol van factoren en moleculen die de transcriptie van genen beïnvloeden zoals activeren, induceren, versnellen, inhiberen (repressie), uitschakelen en blokkeren
· Karyogramanalyse (zie ook bij celvermeerdering)

 

Celvermeerdering

· Beschrijving celcyclus
· DNA-replicatie: verloop en belang
· Polymerase chain reaction (PCR) als toepassing van DNA-replicatie
· Chromatine, chromosomen, karyogram (zie ook bij erfelijke informatie)
· Mitose: verloop en belang
· Meiose : verloop en belang, crossing-over tussen homologe chromosomen en non-disjunctie, recombinatie (zie ook bij erfelijkheid)

Erfelijkheid

· Mono- en dihybride kruising met dominante/recessieve overerving, codominatie, intermediare of partiële dominantie, letale allelen, multiple allelen, cryptomerie of epistasie
· Gekoppelde genen, recombinatie (zie ook bij celvermeerdering)
· Geslachtsgebonden overerving
· Stamboomanalyse van families

· Relaties tussen kenmerk, gen, allel, chromosoom, genotype, fenotype

Evolutie

· Wetenschappelijke argumenten die de evolutietheorie onderbouwen
· Theorie van Darwin en de moderne evolutietheorie

· Natuurlijk en kunstmatige selectie: drift

· Ontstaan van soorten en de rol van isolatie
· Evolutie van de mens: factoren die een rol spelen bij hominisatie

Menselijke voortplanting

· Bouw en functie van mannelijke en vrouwelijke voortplantingsorganen
· Hormonale regeling van de vruchtbaarheid (zie ook bij hormonaal endocrien coördinatiestelsel)
· Verloop van oögenese en spermatogenese
· Verloop van de bevruchting
· Zwangerschap en geboorte

  • Hormonale regeling (zie ook bij hormonaal endocrien coördinatiestelsel)
  • Verloop en ontwikkeling van embryo tot foetus
  • Bouw en functie van navelstreng en placenta en vruchtwaterzak

· Anticonceptie bij de man en de vrouw: methoden en betrouwbaarheid
· Medische begeleide voortplantingstechnieken: in-vitrofertilisatie (IVF), intracytoplasmatische sperma-injectie (ICSI), intra-uteriene inseminatie (IUI)

Skelet- en bewegingsstelsel van de mens

· Skeletonderdelen: lange en platte beenderen (bouw en groei), soorten gewrichten

· Skeletspierweefsel, hartspierweefsel en glad spierweefsel: verschillen en situering in onze lichaam

· Werking van de dwarsgestreepte spier, relatie tussen contractie en energieomzetting

·interactie tussen skelet en spieren voor beweging

Zenuwstelsel of neuraal coördinatiestelsel

· zenuwcel of neuron: bouw en functie (prikkelontvanger en geleider)

· de samenhang tussen prikkel, receptor, zenuwimpuls, synaps en effectororgaan

Hormonaal of endocrien coördinatiestelsel

· hormonale regulatie van de bloedsuikerspiegel via insuline en glucagon

· hormonale regulatie van de menstruele cyclus met inbegrip van feedbackwerking (zie ook bij menselijke voortplanting)

 

VAARDIG test

In 2018 krijgt de stilleestekstproef een nieuwe naam: VAARDIG test. VAARDIG staat voor Verbanden leggen, AnAlyseren, ReDeneren en InteGreren. De opdracht op het toelatingsexamen omvat vanaf 2018 slechts 1 tekst met tabellen en grafieken, waarover eerst vragen met en daarna zonder de tekst moeten worden opgelost. Het grote concept van de stilleestekstproef blijft dus behouden.

Het is belangrijk om heel veel te oefenen met begrijpend lezen. De tekst die je voorgeschoteld krijgt tijdens het toelatingsexamen is complex qua zinsbouw en structuur en vergt ook een uitgebreide woordenschat, maar wat het echt moeilijk maakt, is de factor tijd. Met elke minuut moet je bijzonder efficiënt omspringen.

Je kan je voor het lezen voorbereiden door zelf wetenschappelijke teksten samen te vatten en de hoofdlijnen te leren onderscheiden van de details. Teksten uit het Tijdschrift voor Geneeskunde en het Nederlands Tijdschrift voor Geneeskunde zijn hiervoor uitermate geschikt. Wetenschappelijke tijdschriften die ook kunnen helpen (en gemakkelijker terug te vinden) zijn: National Geographic, Eos, Natuur en Techniek,...

Je academische woordenschat kan je testen op deze website.

Extra oefeningen op academische woordenschat en grammatica vind je hier.

Voor meer tips en tricks kan je terecht in een van onze workshops of andere activiteiten.                                       

 

CLEAR test

CLEAR verwijst enerzijds naar "duidelijk" en is aan de andere kant het acroniem voor Conflicthantering, Luistervaardigheid, Empathie, Aandacht, Reflectie en Respect. Dit zijn vaardigheden die vroeger reeds vervat zaten in de communicatieproef.  

Deze test peilt naar persoonlijke, interpersoonlijke en communicatieve competenties. Je krijgt 15 casussen over situaties waarmee een adolescent in aanraking kan komen: in familie- of vriendenkring, tijdens een stage of studentenjob of in een jeugdbeweging of sportclub. Het gaat niet alleen om kennis, maar ook om competenties en attitudes.

Dit zijn grotendeels dingen die je niet kan instuderen maar het is toch wenselijk je ook op dit deel van het toelatingsexamen voor te bereiden. Je kan dit doen door een groot aantal casussen door te nemen en de verschillende antwoorden die worden voorgesteld te vergelijken met de persoonlijke, interpersoonlijke en communicatieve competenties die van je verwacht worden. Dit is ook de methode die we gebruiken in de workshops van de VUB.

Voor meer tips en tricks kan je terecht tijdens een van onze workshops of andere activiteiten.